Visgerecht

Vandaag maak ik maar weer eens een vispotje: uma caldeirada, een soort van visbouillon met groente en aardappel.

Ik vind het belangrijk om afwisselend te eten, dus niet elke dag vlees, maar ook vis, ei  of peulvruchten. En  vooral ook veel groente. Om een of andere reden was het de laatste tijd toch wel vaak vlees.

Maar gister heb ik weer eens een grotere hoeveelheid vis ingeslagen voor in de diepvries, dan is het toch wat gemakkelijker. Wat om te koken, wat voor in de oven, ander om te grillen en natuurlijk mag dan ook de “bacalhau” niet ontbreken. Bacalhau, in Nederland noemen we het stokvis. Bacalhaugerechten zijn typisch portugees, terwijl de vis uit Noorwegen geimporteerd wordt : gezouten en gedroogde kabeljauw.

Deze keer kocht ik de ontzoute en ingevroren vis, maar een tijdje geleden kocht ik een hele vis, zoals de meeste Portugezen dat doen. In de winkel snijden ze de vis in grote stukken, zodat je hem kunt verwerken. Eerst moet je hem dan tenminste 24 uur ontzouten in water, op een koele plek, en het water regelmatig  verschonen. Daarna, als het zout er voldoende uitgetrokken is, kook je de vis. Daarna ontvellen en ontgraten. Dan is de vis klaar om in gerechten te verwerken.

Ik herinner me nog dat ik toen een beetje stond te twijfelen welke bacalhau ik nu zou kopen, dikkere, maar duurdere, of de goedkopere. Want je hebt tal van kwaliteiten.

Van de klant voor me kreeg ik de tip om voor de “caras de bacalhau” (kabeljauwkoppen) te gaan : Die zijn véél smaakvoller !

Aha………maar wat een werk zal dat zijn om die te verwerken:  vooral vellen en graten !

Pensioen

“Gister ben ik de hele ochtend bezig geweest om mijn pensioen te regelen”. “Ik ben nu 66, en per eind mei heb ik dan recht op mijn pensioen”.

“En weet je al hoeveel het ongeveer gaat worden?”

“Nou ik maak me geen ilusies, ik heb maar 15 jaar premie afgedragen, maar ik denk dat het een €300 gaat worden”.

“Nou dat zou dan fijn zijn, want dat is toch een maandelijks extraatje dan “.

“Ja en als ik dan nog door kan gaan met het schoonmaakwerk, dan heb ik die €300 echt  voor dingen waar ik nu steeds geen geld voor heb”. “Dan kan ik voor de winter wat aan mijn huisje laten opknappen, zodat het niet zo gemakkelijk naar binnen regent.”

Tot nog toe had ze alleen €158 aan weduwenpensioen, en verdiende er met schoonmaakwerk een €250 bij. Omdat ze nogal wat gezondheidsproblemen heeft, en ze een bijdrage moet betalen voor de medicijnen die ze slikt, kan ze er nauwelijks van rondkomen. Ze gaat nooit uit, daar heeft ze geen behoefte aan, zegt ze. Thuis in haar dagelijkse ritme voelt ze zich het best. Wat dat betreft maar goed dat ze blijft poetsen, dan komt ze er in ieder geval die dagen nog uit, anders zou ze helemaal vereenzamen, want ze heeft geen familie hier waar ze veel kontakt mee heeft.

Toen ik haar gister zag, zag ik dat ze naar de kapper was geweest. Met het pensioen in zicht, zich laten verwennen?

Portugese eetcultuur

Dat men in Nederland een trommeltje boterhammen mee neemt naar het werk, vindt men hier maar niks. Hier behoor je tussen de middag een behoorlijke maaltijd te hebben, dan vindt men heel belangrijk.

De lunch die de schoolkinderen hier al jaren verstrekt krijgen tussen de middag bestaat uit: een soepje,dat is dan bijna altijd een groentesoep, vervolgens het hoofdgerecht: een stukje vlees, vis,of een ei met aardappelen, rijst of pasta, en een toetje. Meestal fruit van het seizoen. En dan wordt er water bij gedronken. Hartstikke gezond toch? Naar mijn idee veel gezonder dan een boterham en een drinkyoghurt, zoals in Nederland vaak gebruikelijk is.

Bovendien stelt men prijs op vers bereid eten, niet van dat fastfood. Natuurlijk veranderen die gewoontes hier ook, maar over het algemeen hecht men hier veel waarde aan goed eten.

Daar kan men ook uitgebreid over praten. Welke recepten je gebruikt, hoe je het klaar hebt gemaakt etc etc. Dat is ook vaak een gespreksonderwerp voor mannen.En dan die wijn erbij, ook al zo belangrijk.

Regelmatig hebben we hier in het dorp een bijeenkomst, cq feest, waar het eten centraal staat. Bijvoorbeeld de “Prova de sopa”, brengt men een eigengemaakte soep mee, als donatie voor de vereniging. Of een “Prova do vinho”, dan staat de eigengemaakt wijn centraal. Maar ook bij het afscheidsfeest van school, brengt iedereen wat te eten mee.

Wij Nederlanders hier begrijpen dat niet altijd goed. Zo vertelde een collega boerin , dat ze een keertje een barbecue georganiseerd had voor het personeel. “Nou, nooit weer! In het vervolg neem ik ze allemaal mee naar het restaurant!” “Wat een gezeur. Had ik me naar mijn idee nogal uitgeslooft, maar had ik er geen brood bij!” “Heb je er geen brood bij? werd er direct gevraagd. Hup, daar ging iemand naar huis brood halen.” “En vervolgens was er een die zijn eigen wijn op ging halen, want die is veel lekkerder. “Nou ja zeg! ” In Nederland zouden we dat toch een beetje onfatsoenlijk vinden zo´n commentaar te geven.

Maar ja, Nederlanders geven over andere dingen commentaar, dat Portugezen heel onfatsoenlijk zouden vinden. Het is de andere cultuur die het hem doet.

Lammeren, kalveren en mest

Deze aflamperiode , van eind januari tot nu, begin maart, is het me gelukt om alle bokjes nuchter te verkopen. Dat wil zeggen, een paar dagen oud, zodat een ander ze opfokt. In totaal heb ik er een 250 verkocht. Ik verkocht ze voor €10 per stuk, en bij afname van 20, voor €7 per stuk. Voor ons is dat het voordeligst, want aan bokjes fokken wordt maar heel weinig verdiend. Niet dat we er nu aan verdienen. Want voor die €10 moet dus eerst de geit drachtig worden, en voor deze dracht moet ze  extra gevoerd worden. Dan moet het aflammeren goed verlopen. We scheiden ze direct van de moeder en vangen ze op in een verwarmde ruimte. Vervolgens geven we ze individueel biest. Dus dat zijn nogal wat kosten voordat je die €10 of €7 ontvangt. Maar zo kon ik de hele  ruimte gebruiken voor de geitlammeren. En die zijn natuurlijk veel meer waard.

Wat bijzonder was dit jaar, dat er een paar klanten waren die grotere aantallen kochten, 20, 35, 40 en 65. Anders was ik ze waarschijnlijk ook niet allemaal kwijt geraakt. Drie van deze klanten hadden kalveren opgefokt in het verleden. Nu wilden ze eens lammeren proberen. Of die kalveren minder geld opbrengen, of dat er opeens vraag is naar geitebokjes ? Het is natuurlijk wel een specialiteit voor Pasen. Dan zal men een vers lam prefereren boven een ingevroren lam.

Die komen hier namelijk in grote hoeveelheden op de markt voor een zacht prijsje, geimporteerd vanuit o.a. Nederland. En dat zachte prijsje is ook niet verwonderlijk. Ze moeten toch maar allemaal aan de man gebracht worden.

Wist u dat geitenhouders in Nederland betalen voor het afnemen van bokjes ? Ik weet niet wat de prijs nu is , maar het was lang €4 per stuk. Net zoals ze de afnemer van mest betalen.

Nee, dan zit ik toch liever hier in Portugal: wij ontvangen €8 per ton mest. En er is zoveel vraag naar de mest, dat er zo nu en dan om “gevochten wordt”.

 

Vriend op bezoek

Leuk om Wilbert weer te zien en bij te praten. Het was alweer een paar maanden geleden dat we elkaar gesproken hadden, toen in Nederland. Nu was hij hier in Portugal op bezoek. Zijn zoon logeert een paar dagen bij een vriend hier. Ze misten elkaar zo. En voor Wilbert natuurlijk ook gelegenheid om bij te praten met oude vrienden.

Hij heeft hier 10 jaar geboerd, was altijd een prettige buurman. Vorig jaar besloten ze om te verkassen naar Nederland. Dan kunnen de kinderen daar de middelbare school afmaken, en zich voorbereiden op een studie.

Natuurlijk bespraken we zijn ervaringen in Nederland. ” Hoe ging het aanpassen?”, “Nou dat ging voor de kinderen beter dan voor de ouders”. Ik geloof het meteen. “En het weer dan?” “Nou dat valt wel mee, zo vaak regent het nu ook weer niet “. Nou, voor mij zijn die donkere miezerige dagen in Nederland anders een verschrikking. Maar misschien als je geen andere keus hebt, dan te wennen….. “Maar dat verkeer”. “Het valt niet mee om te begrijpen, wanneer je waar hoe hard mag rijden.” Ja, maar dat is volgens mij voor Nederlanders ook een crime.” Ik hoor zo vaak dat mensen boetes krijgen voor snelheidsovertredingen.”

“En nu ik weer terug ben, valt het me op hoe aardig de Portugezen zijn. Menigeen groet me, maakt een praatje met me om te horen hoe het met me gaat.”

Volgens mij komt het ook, omdat mensen gewoon meer tijd nemen om elkaar te groeten en rustig te leven. In Nederland is alles zo gehaast. Alles moet snel , snel. Alles staat in het kader van efficientie.

Zo ergerde Marieke zich aan het feit dat de kassière in de supermarkt in Coruche een praatje maakte met een klant, terwijl er drie klanten stonden te wachten.

Nou voor mij maakt dat echt niet uit hoor. Ik heb me in de afgelopen 25 jaar aangepast hier, en wacht gewoon.

Terug van weggeweest

Het ontbrak me aan tijd en motivatie.Dat was de reden dat ik geen berichten meer schreef voor mijn blog. Wonderwel ontving ik toch met enige regelmaat berichten van lezers, geinteresseerden voor mijn blog. En dat maakt dat ik nu denk, “Ach, ik zal het  maar weer eens oppakken”.

Wat is er nu veranderd in de tussenliggende periode?

Onze boerderij is nog steeds niet verkocht. Er is heel veel belangstelling geweest, maar er was altijd wel een reden waarom het toch niet doorging. Dus boeren we maar door. Want eerlijk gezegd is het nog nooit zo goed geweest als de laatste jaren.

We hebben hier dichtbij een 10 ha kurkeikenbos gekocht, zodat we bij een eventuele verkoop van ons bedrijf, een plek hebben waar we naar toe kunnen. Er mag tot 900 m2 gebouwd worden,inclusief een woonhuis, voor agrarische en/ of toeristische activiteiten. De beslissing is dus genomen, we blijven gewoon hier wonen.In ieder geval voorlopig.

De Portugese economie trekt aan, dat is hier ook te merken. Het lokale café wordt steeds beter bezocht, een teken dat de mensen weer wat meer geld hebben. Portugal had in 2016, 12 miljard aan inkomsten uit toerisme, en dat is in Lissabon goed te zien. Wij vinden het heerlijk zo nu en dan naar Lissabon te gaan, en te genieten van de reuring daar.

Ook bijzonder om te melden dat er nogal wat Nederlanders werken in Lissabon. Voornamelijk voor callcentra. Portugezen gaan naar landen in Noord-Europa om te werken, om meer te kunnen verdienen, en Noord-Europeanen komen naar Portugal om te werken, voor de verdienste of meer voor het avontuur. Heerlijk toch dat dat allemaal kan in ons Europa?

Oude verhalen

Van de week waren we bij collega´s die hier een melkveehouderij hebben. Zij zijn hier in dezelfde tijd gekomen als wij in 1990. We trokken in die tijd veel samen op, hielpen elkaar waar nodig. En afgelopen week haalden we weer eens verhalen op uit die tijd, zo merk je dat je ouder wordt !

Het gesprek ging over stroomstoringen die dágen duurden, over weegbonnen die niet klopten. Er was een fouragehandelaar die bij elke vracht stro die hij leverde een ton extra schreef. Totdat een collega de balen eens ging wegen, omdat hij de balen op papier wel érg zwaar vond. En toen opeens moest hij iedereen waarschuwen dat hij een vergissing had gemaakt. Nou ja vergissing….

Over vrachten krachtvoer waarvan we twijfelden over het gewicht. Bleek dat de chauffeur niet alles loste, en zelf wat achterhield voor thuisgebruik. Of voor zijn eigen handeltje. En natuurlijk over het inkuilen.

Inkuilen van mais was iets nieuws in deze streek. Dat maakte dat de leveranciers het materiaal ervoor niet direct in orde hadden. Dat kwam beetje bij beetje. De eerste vrachtwagentjes brachten niet meer dan 8 ton. Bij het lossen moesten dan eerst die schotten eraf gehaald worden – wat een werk! En als men dan  maar flink achter elkaar doorreed. Maar we hebben al eens op een vracht staan wachten, het was toch afgesproken dat er nog een vracht – de laatste – zou komen, dan zouden we daarna de kuil dicht kunnen maken. De vracht bleef maar uit, en toen ik op onderzoek uit ging bleek de chauffeur de vrachtwagen bij het café geparkeerd te hebben. Op 500m afstand van hier. Niet eerst lossen en dán naar het café, nee andersom !

Zoals Ad opmerkte: Als het in Nederland begon te regenen bij het inkuilen, zou men zeggen: “Laten we snel doorwerken, dan zit dit alvast in de kuil”, hier zei men dan “Oh het regent, geen weer om te werken, laten we maar gauw naar binnen gaan!”

 

 

Feestje

Mara had gister een feestje vertelde haar moeder.´s Avonds een feestje, is hier bijna altijd een dineetje, of hoe zou je dat in het Nederlands noemen, “een jantar”. Er waren in totaal een 60 vrienden geweest. De jongeren hadden het zelf georganiseerd.

Meestal is de aanleiding de verjaardag van iemand. De jarige nodigt de gasten uit,en maakt met de restauranthouder de afspraken over het menu en wat het gaat kosten. Zodat iedereen dat van te voren weet (heel belangrijk). Want iedereen betaalt gewoon voor zich.

Hier in Coruche is er voor de jongeren buiten de feesten en festivals niet veel te doen. Er zijn wel wat barretjes en café´s, maar daar voelen de jongeren zich niet zo thuis.  Een disco is er niet meer, dus organiseren ze zelf wat. In die zin zijn de jongeren erg zelfredzaam en creatief.

Zelfredzaamheid in het organiseren van feesten zie je ook terug bij ons in Rebocho. Was het vroeger, een jaar of 10 geleden, altijd de gemeente die hier het volksfeest (de kermis) organiseerde, tegenwoordig doet de gemeenschap het zelf. Volgens mij heeft daar de crisis ook een grote (positieve) rol in gespeeld. De gemeente heeft er gewoon geen geld meer voor. Dus doen we dat zelf. Het maakt ook nog eens dat de mensen  meer betrokken zijn bij de feesten, en ook komen. Want we doen het zo, zoals we het zelf leuk vinden.

Zaterdagavond is er hier in het gemeenschapshuis een feest t.b.v. de ouderenvereniging. Om 18.00 uur is het verzamelen, dan is er een georganiseerde wandeling en een moutainbiketocht. Aansluitend eten en drinken, met een varken aan het spit. En daarna nog “bal”, waarbij Luisa Martins, onze talentvolle acordeonista, het geheel muzikaal opluistert. Zo is er voor iedereen wat!

Dona Suzana

Ze had Maria gevraagd of ze niet een keertje mee mocht rijden naar Leiria, gewoon voor de lol. Als Maria kaas bezorgt in Leiria, neemt ze wel eens iemand mee als gezelschap. Ik wist dat, dus had ik Dona Suzana  gezegd dat wanneer ík eens  een geschikt ritje zou hebben, ze wel mee kon rijden.

Dona Suzana heeft veel gezondheidsproblemen: hartproblemen en rugklachten. Ze kan nog nauwelijks iets, maar in de auto zitten dat wil nog wel.

Dus als ik morgen naar Lissabon ga, mijn gasten ophalen, gaat ze mee. Dan gaan we een beetje vroeger weg, zodat we op het vliegveld nog een kopje koffie kunnen drinken, kan ze even van de reuring op het vliegveld genieten.

Ik zie dat hier wel vaker gebeuren dat men iemand meeneemt als gezelschap voor een langere (soms kortere) rit. De veehandelaar komt hier ook bijna altijd met gezelschap.

Het mes snijdt aan twee kanten, de chauffeur heeft gezelschap, en de passagier maakt een uitje.

 

Schok

Toen ik deze week op het Nederlandse journaal hoorde van het projekt met vrijwilligers van een hulporganisatie in filialen van AH in Den Haag, moest ik direct denken aan een voorval een paar weken geleden in de supermarkt in Coruche.

Ik stond in de rij voor de kassa, voor me een oudere vrouw met maar twee artikelen om af te rekenen. Daarvóór stond weer een man die ook een kar vol had met boodschappen. “Ach mevrouw, u mag wel even voor gaan, want ik heb de tijd wel”, zegt hij. “Nou dank u wel, maar ik heb ook de tijd wel”, zegt zij. “Op mij wacht niemand als ik thuis kom” “Mijn enigste kind is een paar weken geleden overleden in Angola, en verder heb ik niemand”. Haar ogen kleuren rood, haar lip begint te trillen, net als haar handen. Niemand zegt iets. Niet de man die haar voor laat, noch de cassière, noch ik. Wat moet je zeggen ? En zij herpakt zich, rekent af en gaat weg.

Als hier nou zo´n vrijwilligster zat van een hulporganisatie kan ik me voorstellen, dat de cassière gezegd zou hebben: “Mevrouw, zou u even een praatje willen maken ? Een kopje koffie drinken daar?” Want dat was het naar mijn idee, waarom die mevrouw ons dit zei, ze wilde aandacht.